Ngày 19 tháng 12
Thánh Tôma NGUYỄN VĂN ĐỆ
Thợ may ḍng Ba Đaminh - (1811 1838)
Hai mươi tám tuổi đời, một người vợ ba người con, đó là mối ưu tư trăn trở của anh Tôma Đệ trong những ngày bị giam cầm. Không thể bỏ đức tin, nhưng tương lai của người vợ trẻ và đàn con dại sẽ ra sao ?. Trong nhiều ngày anh suy nghĩ và tha thiết cầu nguyện xin Chúa soi sáng.
Cuối cùng anh t́m được an b́nh trong tâm hồn, phó thác tất cả trong bàn tay Chúa quan pḥng. Anh nói với người vợ đến thăm:
“Đừng khóc ḿnh ạ ! Ḿnh hăy về dăy dỗ các con nên người, dạy chúng thờ phượng Chúa. Tôi đă dâng ḿnh và các con cho Ngài. Nhớ cầu xin Chúa cho tôi được thêm sức mạnh để nhẫn lại đến cùng”.
Ra đời trong một gia đ́nh Công Giáo tại làng Bồ Tràng, tỉnh Thái B́nh năm 1811, Tôma Nguyễn Văn Đệ v́ lư do sinh kế, theo cha mẹ về xứ Kẻ Mốt (Bắc Ninh), và ở ngay gần nhà thờ. Lớn lên anh theo nghề thợ may và được mọi người yêu chuộng. Anh rất nhiệt t́nh với công việc trong xứ trong họ. Hầu hết cờ quạt, đồ trang hoàng trong nhà thờ và nhà xứ đều nhờ đến bàn tay khéo léo và sáng tạo của anh. Khi kinh tế gia đ́nh ổn định, anh lập gia đ́nh, ra ở riêng và sinh hạ được ba người con.
Ngày 29.6.1830, quân lính vây làng Kẻ Mốt, và ép buộc mọi người trên 18 tuổi phải đạp lên Thánh Giá, anh lẩn trốn ra phía sau nhà. Đến khi quân lính xồng xộc vào nhà lùng bắt, anh biết ḿnh không thể tránh được nữa, liền giă từ vợ, dặn đưa con về bên ngoại, ôm hôn từng đứa, rồi ra tŕnh diện. Đến trước Thánh Giá, anh Đệ quỳ xuống cầu nguyện lớn rằng “Lạy Chúa! sẽ không bao giờ con bước qua mặt Ngài”.
Quân lính áp giải anh Tôma Đệ cùng với cha Tự, ông Trùm Cảnh, hai thày Uùy, Mậu và anh Mới, Vinh về giam tại Bắc Ninh.