THIÊN CHÚA Ở GIỮA ĐÊM TỐI

Khởi sự sống trong căn phòng nội tâm, chúng ta sẽ sớm gặp phải thời gian thử thách, vì chúng ta bước vào chiều sâu của chính mình, nơi đó, sự hỗn độn và yếu đuối đi đôi với sự hoàn mỹ và thiện hảo. Nếu tránh né thời gian thử thách này, chúng ta sẽ mất chính mình và mất luôn cả nguồn thiện hảo của Thiên Chúa trong chúng ta nữa. Cha Raymond kể lại Catarina đã đương đầu với cuộc chiến nội tâm như thế nào. Vào cuối giai đoạn ba năm ẩn dật, lúc khoảng 20 tuổi, chị thấy mình chẳng nghĩ gì đến Thiên Chúa hoặc cảm nhận gì tình yêu đối với Người. Con đường thoải mái và buông thả ngày càng hấp dẫn chị, và những cám dỗ về điều dâm ô hành hạ chị; đời sống của chị và việc tìm kiếm Thiên Chúa xem ra vô vọng, việc bền đỗ trong ơn Chúa kêu gọi cũng vậy. Dù thế, ngay cả khi bị cám dỗ thất vọng, chị vẫn không bỏ cầu nguyện, mà cứ lặp lại những lời dường như trống rỗng, "Tôi cậy dựa vào Chúa Giêsu Kitô, chứ không cậy dựa vào chính mình tôi."

Sau một thời gian dài trải qua những thử thách này, một ngày kia, Catarina như nghiệm thấy Chúa Thánh Thần ban cho mình một ánh sáng mới. Chị hiểu rằng cuộc chiến đấu này thực ra là việc Chúa đáp lại lời chị cầu xin ơn đức tin và can đảm, và chị kiên quyết trụ lại trong cuộc chiến đó bao lâu Chúa muốn. Trong ánh sáng của khám phá mới này, Thiên Chúa cho chị hiểu biết sự hiện diện của Người. Catarina xin Người cho chị hay vì sao Người bỏ rơi chị: "Lạy Chúa, Chúa ở đâu đang khi con phải điêu đứng vì tất cả những điều khủng khiếp ấy?" Khi Chúa trả lời rằng Người có mặt trong tâm hồn chị mọi lúc, chị hỏi làm sao điều đó xảy ra được, vì tâm hồn chị đầy "những tư tưởng dơ bẩn và kinh tởm." Chúa Giêsu hỏi ai đã giữ gìn chị trung thành và khiến cho chị cảm thấy buồn phiền hơn là vui mừng trước những cám dỗ này: "Không phải là chính Cha, đấng ẩn khuất trong trái tim con sao?... Chính Cha là đấng hành động trong con mọi lúc. Ẩn khuất trong tâm hồn con, Cha canh giữ tâm hồn con khỏi thù địch của con tư bề."

Kinh nghiệm trên đây đã để lại dấu ấn sâu xa trên Catarina đến nỗi về sau chị có thể khích lệ người khác bằng chân lý mà chị đã học được trong suốt thời gian này. Chị ý thức rằng cả khi yêu mến Thiên Chúa, chúng ta thường trở nên "không những nửa vời mà còn hoàn toàn nguội lạnh." Chán nản vì không cảm thấy yêu mến Thiên Chúa, chúng ta thường bỏ bẵng việc cầu nguyện và như thế là chỉ làm cho chính mình suy yếu thêm mà thôi. Nhưng chính Catarina biết rằng chúng ta rất cần cầu nguyện khi chúng ta ít thấy muốn cầu nguyện nhất, vì thời gian thử thách gia tăng sự hiểu biết chính mình và lệ thuộc vào Thiên Chúa rất nhiều. "Chúng ta tiếp thu nhận thức này một cách hoàn hảo hơn trong thời gian thử thách, vì khi đó bạn biết rằng bạn không là gì cả, bởi lẽ bạn không có quyền lực nào để làm giảm bớt những đau khổ và phiền muộn mà bạn muốn tránh né."

Chúng ta không thể tránh được những chia trí và cám dỗ vốn là thành phần của kiếp sống con người, vì tâm trí chúng ta thường "bị quấy nhiễu bởi... những tư tưởng sai lạc, do đó hầu như không thể nghĩ đến Thiên Chúa, và khó lòng nhớ đến danh Người." Nhưng Thiên Chúa để chúng ta trải qua những cuộc chiến này để chúng ta nhận thức sự yếu đuối của mình, và tin tưởng hơn vào quyền năng và lòng thương xót của Người. Catarina nhắc cho người bạn là Daniella rằng ma quỉ cám dỗ chỉ cốt để chúng ta thất vọng, nhưng Thiên Chúa cho phép cám dỗ xảy đến để chúng ta gia tăng lòng tin cậy và phó mình cho Người. Đây là một chân lý có sức nâng đỡ chúng ta khi chúng ta chán nản; vì dù ngay cả khi chúng ta không đầu hàng tội lỗi, chúng ta thường nhượng bộ sự thất vọng, nó cám dỗ chúng ta nghĩ rằng, "Ngươi là kẻ xấu xa vì đầy những tư tưởng và những xúi giục." Không khuất phục được chúng ta trong mặt trận thứ nhất nhằm cám dỗ chúng ta về một tội đặc biệt, ma quỉ thường chiến thắng chúng ta trong mặt trận thứ hai, bằng cách xui giục chúng ta thất vọng. Vì thế, Catarina thường nhắc nhở các bạn bè rằng thời gian thử thách là hồng ân của Thiên Chúa: "Linh hồn khôn ngoan, khi thấy lợi ích phát xuất từ kinh nghiệm này, sẽ yên tâm... và sẽ quí trọng thời gian này hơn bất cứ lúc nào khác."

Vì biết rằng nghịch cảnh có thể làm chúng ta gia tăng ước muốn nhân đứùc chân thật mà chúng ta đang cố gắng đạt tới, chúng ta nghiệm thấy Thiên Chúa chỉ ban cho chúng ta điều ngọt ngào trong cay đắng, và mặc khải chính Người cho chúng ta "ở giữa đêm tối". Thiên Chúa có vẻ như vắng mặt trong lúc chúng ta bị thử thách, tuy nhiên không bao giờ Người gần gũi chúng ta cho bằng khi chúng ta trải qua những cuộc chiến này. Catarina thường nghĩ đến Đức Giêsu trên thánh giá, và Người đã cảm thấy bị bỏ rơi mặc dù Chúa Cha hoàn toàn ở gần Người. Vì lợi ích của chúng ta, Người cũng làm như thế, Người thường rút lại cảm giác về sự gần gũi của Người, nhưng không bao giờ rút lại sự gần gũi thật sự.

QUYỀN NĂNG THIÊN CHÚA VIÊN THÀNH TRONG SỰ YẾU ĐUỐI

Catarina nhận thức rằng sự gian truân cám dỗ chúng ta xa lánh căn phòng nội tâm đồng thời dụ dỗ chúng ta kiêu ngạo và tự mãn. Tuy nhiên, tận đáy lòng, chúng ta biết mình thực sự yếu đuối như thế nào, và chúng ta sa ngã trong cám dỗ nhẹ nhất ra sao. Nhưng nếu chúng ta gieo mình vào Thiên Chúa thay vì dựa vào chính mình, chúng ta sẽ tìm thấy Thiên Chúa ở nơi sâu thẳm của tâm hồn mình, và cảm nghiệm được chân lý trong lời Người, "Ơn của Cha đã đủ cho con, vì sức mạnh của Cha được biểu lộ trọn vẹn trong sự yếu đuối" (2 Cr 12:9).

Nhờ trung thành ở lại trong căn phòng nội tâm cả những lúc khó khăn, chúng ta khám phá ra Chúa Thánh Thần trong chúng ta, đấng mà quyền năng của Người có thể biến đổi nỗi buồn của chúng ta thành niềm vui và an bình. Thay vì trốn tránh căn phòng nội tâm khi cảm thấy yếu đuối và bị bao vây, chúng ta phải chạy đến nơi đó như chỗ trú ẩn, ưa thích cư ngụ tại đó để chiến đấu hơn bất cứ nơi nào khác chỉ có an bình bề ngoài. Bản thân Catarina thấy rằng sự biết mình mà chúng ta đạt được ở đây, cho dù lúc đầu có đau đớn, sẽ chữa lành sự tự mãn của chúng ta, và đem lại cho chúng ta bông hồng của "sự thuần khiết trọn hảo" trong lúc chiến đấu.

Sự hiểu biết của Catarina về mục đích của thử thách mang dấu ấn sự dịu dàng của chị: sự thiện hảo của Thiên Chúa đã sáng nghĩ ra một nghịch lý trìu mến, do đó mỗi một nhân đức đạt được là nhờ cái trái ngược với nó. Catarina coi thử thách như phương tiện Thiên Chúa dùng để thêm sức mạnh cho chúng ta, thay vì làm chúng ta suy yếu, vì nếu chúng ta không bao giờ trải qua chiến đấu, chúng ta sẽ chỉ có vẻ nhân đức chứ không phải nhân đức thật. Chị nhận thấy lòng ước ao điều thiện của chúng ta gia tăng vô lường một khi chúng ta chiến đấu với cái đối nghịch: "Sự thanh sạch được thử thách và chiến thắng như thế nào? Thưa, bằng sự trái ngược... Mọi sự được rút ra từ cái đối nghịch với nó. Hãy xem, sự khiêm nhường đạt được qua sự kiêu ngạo như thế nào."

Phụng vụ đêm canh thức Phục sinh kêu lên: "Ôi tội hồng phúc đã đáng được đấng cứu chuộc như thế!" Khi suy tư về những lời này, Catarina nhận thấy Thiên Chúa có thể biến đổi cả tội lỗi chúng ta thành ân phúc của đức khiêm nhường, đức ái, và gia tăng sự tùy thuộc vào Người. Trong lúc chiến đấu, chúng ta nhận ra sự bất lực của mình và nhờ kinh nghiệm mà biết không nên dựa vào sức mạnh của chính mình, vì chúng ta "không thể hy vọng gì nơi hư không." Sự bất lực trong việc chấm dứt những cuộc chiến đấu làm cho chúng ta sẵn sàng quay về với Thiên Chúa hơn, và do đó, biết mở lòng hướng về quyền năng của Người là sức mạnh duy nhất có thể chữa lành chúng ta.

Vì mỗi tội lỗi đều che giấu thái độ tự mãn đến mức làm tiêu tan lòng tín thác vào Thiên Chúa, nên Catarina nhấn mạnh rằng chúng ta chỉ tới được "bến cảng hoàn thiện" qua những thử thách buộc chúng ta phải tùy thuộc vào Thiên Chúa thay vì tùy thuộc vào chính chúng ta. Catarina mô tả sự dịu hiền của Thiên Chúa gìn giữ chúng ta giữa những yếu đuối, nhờ đó những sa ngã chỉ làm cho chúng ta khiêm nhường, thay vì hủy diệt chúng ta. Thời gian thử thách làm cho chúng ta thấy được an ủi hơn là ưu phiền, vì chúng ta đi trên con đường dẫn tới Thiên Chúa. "Nếu Cha ở trong linh hồn, không có giây phút nào linh hồn biết rõ mình cho bằng khi nó bị phiền nhiễu cực độ." Đến lượt sự biết mình sẽ giúp chúng ta biết sự thiện hảo của Thiên Chúa và lòng trung tín của Người đối với chúng ta ngay cả lúc chúng ta yếu đuối, đồng thời biết được vẻ đẹp của người ban ơn nhờ những quà tặng: "Cha muốn họ cần đến Cha."

Ngay cả những gian truân chúng ta chịu đựng vì người khác cũng đem đến cho chúng ta những ân phúc kín ẩn. Đức khiêm nhường của chúng ta "được thử thách bởi người kiêu ngạo, đức tin bị thử thách bởi người vô tín, đức cậy được thử thách bởi người thất vọng, lòng thương cảm bởi người độc ác, sự dịu dàng và lòng tử tế bởi người nóng giận." "Những người thân cận của bạn là nguồn thử thách và làm phát sinh nhân đức của bạn." Như thế, nhờ trung thành lưu lại trong căn phòng nội tâm qua những cuộc chiến đấu bên trong lẫn bên ngoài, dần dần chúng ta lớn lên trong sự phó thác cho Thiên Chúa, và cảm nghiệm được chân lý này là từ đêm tối sẽ phát sinh ánh sáng, từ sự yếu đuối sẽ phát sinh sức mạnh, và từ điều xấu xa, sẽ đạt được sự hoàn thiện.