"HÃY YÊU THƯƠNG NHAU" (1 Ga 4:11)

Catarina hiểu tình yêu sinh ra tình yêu như thế nào. Thấy mình được Thiên Chúa yêu thương một cách rộng lượng, chị không chỉ muốn đến lượt mình yêu mến Thiên Chúa, mà còn muốn yêu mến với sự vị tha của chính Người. Tuy nhiên, chắc hẳn là chị không thể thực hiện điều đó được, vì tình yêu của chúng ta đối với Thiên Chúa chỉ có thể là biết ơn mà đáp trả tình yêu chúng ta đã nhận được trước. "Cha yêu con mà không cần được yêu lại và không được lợi lộc gì... Vì Cha yêu con mà không cần con yêu lại, ngay cả trước khi con hiện hữu... con không thể đáp đền Cha được." Tuy nhiên, như Catarina đã biết, chúng ta có một cách để yêu mến Thiên Chúa với cũng một tình yêu vô điều kiện tuôn trào trên chúng ta. "Hỡi các con yêu quí, nếu Thiên Chúa đã yêu thương ta như thế, chúng ta cũng phải yêu thương nhau" (1 Ga 4:11). Sau cùng, chúng ta có thể yêu mến Thiên Chúa với một tình yêu vô vị lợi bằng cách vươn tới tha nhân, "yêu thương họ mà không cần họ yêu thương mình," và yêu thương họ chính vì Thiên Chúa yêu thương họ.

"Nơi đâu có hai hay ba người họp lại vì danh Thầy, thì Thầy ở giữa họ" (Mt 18:20). Kinh nghiệm cho Catarina thấy rằng Thiên Chúa không "ở giữa" một vài người tách ra khỏi những người khác bằng sự cô lập ích kỷ; vì như vậy, "một mình" bị loại ra khỏi quan hệ bằng hữu của Thiên Chúa: "Những ai bị bao phủ trong tình yêu vị kỷ của chính mình là những người cô độc, họ không là gì cả, vì họ bị tách ra khỏi ân sủng của Cha và tách khỏi đức ái với tha nhân."
Catarina dần dần hiểu rằng Thiên Chúa, đấng có thể dễ dàng tạo dựng mỗi người chúng ta riêng biệt, đã chọn cách tạo dựng chúng ta theo hình ảnh Ba Ngôi hiệp thông phong phú khôn tả. Chúng ta được tạo dựng trong tình trạng cần có người khác, và nếu không có tình yêu và sự giúp đỡ của tha nhân, nhất định chúng ta không sống được. "Cha muốn tạo dựng chúng con tùy thuộc vào nhau, để mỗi người trở thành thừa tác viên của Cha, phân phát ân sủng và tặng vật chúng con nhậïn được nơi Cha."

Những cố gắng của chúng ta nhằm sống cô lập khỏi người khác sẽ kết thúc bằng cách hủy diệt căn tính của chúng ta, vì chúng ta đã được tạo dựng là để sống trong chính đức ái đã bùng cháy trong trái tim Thiên Chúa: "Sự đồng hình đồng dạng giữa người với người khăng khít đến nỗi khi người ta không yêu thương nhau, người ta làm mất bản tính của mình." Nhưng hơn thế nữa, Thiên Chúa tự đồng hóa với chúng ta đến nỗi tình yêu của chúng ta đối với tha nhân cũng liên kết chúng ta với Người: "Cha đặt con ở giữa những người lân cận của con, để con có thể làm cho họ những gì con không thể làm cho Cha... Hãy yêu thương họ mà không quan tâm gì đến lòng biết ơn và không trông chờ lợi lộc gì cho con. Và bất cứ điều gì con làm cho họ, Cha sẽ kể là làm cho Cha."
 
ĐỨC TIN VÀ TÌNH YÊU ĐẶC BIỆT

Có lẽ mối thân tình của Catarina với cha Raymond Capua đã hình thành môi trường trong đó Catarina lớn lên tột bậc trong khả năng yêu mến. Hơn Catarina 17 tuổi, là cựu tuyên úy nữ tu ở Montepulciano, và được chỉ định lãnh đạo Dòng Đa Minh sau khi Catarina qua đời, cha Raymond được bổ nhiệm làm giáo sư thần học tại Học viện Đa Minh ở Siena năm 1374. Trong ba năm tiếp theo, cha là cha giải tội và là người thân tín nhất của Catarina.
Năm 1377, cha được đặt làm tu viện trưởng Minerva ở Roma. Cuộc chia ly làm cho Catarina tan nát cõi lòng, và những lá thư của chị trong thời gian này cho thấy việc cha vắng mặt là điều thiệt thòi cho chị biết bao. Nhưng năm 1379, gần một năm trước khi chị qua đời, chị được đức Urban VI, đấng kế vị đức Gregorio, triệu vời tới Roma. Tuy vậy, niềm vui được tái ngộ với cha Raymond đã sớm trở thành nỗi buồn ly biệt. Trong cố gắng kéo liên minh Pháp ra khỏi giáo hoàng giả hiệu Clement VII, đức Urban sai cha Raymond đi sứ để gặp vua nước Pháp.

Cuộc gặp gỡ cuối cùng giữa cha Raymond và Catarina có ý nghĩa to lớn đối với cả hai. Sau khi hàn huyên với nhau lâu giờ, Catarina dịu dàng từ biệt cha, "Giờ đây cha hãy đi với Chúa, vì con cảm thấy rằng ở đời này chúng ta sẽ không bao giờ có được cuộc chuyện trò lâu dài như thế này nữa." Sau đó, nhận thấy nỗi sầu buồn tương lai đang đến, Catarina tới nơi khởi hành để giã biệt và để tuôn ra những giọt nước mắt và lời chúc lành mà chị không thể nói lên lời. Khi con tàu nhổ neo, "chị quì gối cầu nguyện, rồi vừa làm dấu thánh giá vừa khóc." Chỉ sau khi Catarina qua đời, cha Raymond mới hiểu được ý nghĩa thầm lặng của những giọt nước mắt này, vì như thể chị đang nói: "Cha hãy ra đi trong tin tưởng, nhưng cha nên biết rằng ở đời này chúng ta sẽ không bao giờ gặp lại nhau." Và, cha Raymond nhớ lại, chính Catarina đã cho biết như thế: "Tôi ra đi, Catarina còn ở lại, và trước khi tôi trở về, thì chị đã về trời."

Mặc dù trái tim Catarina tan nát khi nhìn cha Raymond ra đi, nhưng chị vẫn ấp ủ những mối hy vọng khác cho cha: cha sẽ thành công trong việc chinh phục liên minh Pháp về cho đức Urban, và nếu không, thì cha cũng sẽ được phúc tử đạo khi thi hành sứ vụ. Tuy nhiên, chính cha Raymond cách nào đó lại trốn tránh khát vọng tử đạo của Catarina, và sợ hãi trước cảnh tượng đạo binh Pháp đang chờ đợi cha, nên cha quay trở lại biên giới. Trái tim Catarina đã héo hắt vì cuộc ra đi của cha, nay lại tan nát vì sự nhát đảm của một người thân yêu. Biết rằng sự nhát đảm của mình đã khiến Catarina thất vọng sâu xa, cha viết cho chị rằng cha sợ vì thế mà chị sẽ bớt yêu mến cha.

Câu trả lời của Catarina không thể bộc lộ hết được lòng yêu mến và tin tưởng sâu xa đối với cha. Chị viết, chúng ta yêu mến tha nhân bằng một tình yêu và lòng tin "phổ quát"; nhưng đôi khi Thiên Chúa cũng ban một lòng tin và tình yêu "đặc biệt" "cho những kẻ yêu thương nhau thắm thiết: như thế, giữa chúng ta có một tình yêu gần gũi đặc biệt vượt quá tình yêu thông thường." Thiên Chúa ban tặng tình yêu và sự tin tưởng lẫn nhau nhờ đó mỗi người bạn tìm được sự nâng đỡ trong gánh nặng phải mang vì Hội thánh. Những người bạn mà Thiên Chúa đã liên kết vào mối tương quan bằng hữu này không được nghi ngờ tình yêu của người kia, cũng như không được làm giảm nhẹ tình yêu của riêng mình vì bất cứ lý do gì, nhưng tốt hơn là phải nâng đỡ và trung thành yêu mến nhau. Và nếu sự chia ly hay những khiếm khuyết của người bạn có làm suy yếu tình yêu, thì đó là dấu hiệu cho thấy chúng ta chỉ mới yêu mến Thiên Chúa lẫn người bạn bằng một tình yêu bất toàn mà thôi.

Catarina nói tiếp rằng chị hiểu nỗi sợ hãi và sự bất lực mà cha Raymond cảm thấy khi nhận công tác. Nhưng nếu cha sợ sự yếu đuối của cha có thể làm cho chị bớt yêu mến cha, thì điều đó chứng tỏ cha nghi ngờ tình yêu của chị. Tuy nhiên, sự thực thì khi nghi ngờ chị, chính cha là người yêu mến chị ít hơn, còn tình yêu của chị lại lớn mạnh hơn. "Cha không hiểu đúng... chính cha chứng tỏ là con yêu mến cha hơn, còn cha thì yêu con ít hơn. Vì con yêu cha với tình yêu mà con yêu chính con... Tình yêu mà con bày tỏ với cha ngày càng mãnh liệt, chứ không suy giảm." Với tất cả tâm hồn, chị mong muốn cha trung tín, và chị cầu xin để chỉ một mình chị biết sự nhát đảm của cha, nhưng chị sẽ vẫn trung thành với cha, làm việc vì lợi ích của cha và làm tất cả trong khả năng của chị để giúp cha đạt tới sự thánh thiện - và phúc tử đạo nếu có thể. Catarina kết thúc lá thư bằng lời xin cha kiên nhẫn với những khiếm khuyết của chị và bảo đảm với cha rằng tình yêu là động lực duy nhất thúc đẩy chị viết những lời này.

"Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe từ nơi Cha, thì Thầy đã cho anh em biết" (Ga 15:15). Khi biết được sự thân thiết giữa Catarina và cha Raymond, những người khác có thể nghi ngờ về những đau đớn mà cả hai phải chịu sau thất bại của cha tại Genoa được không? Thế nhưng Catarina đã tìm thấy trong Ga 14-17 một mô hình cho tình bạn Thiên Chúa ban: người bạn hy sinh mạng sống mình cho người khác, nhận người yêu vào nơi sâu thẳm của trái tim mình và nói với tất cả tâm tình: "Mọi sự của tôi là của bạn" (Ga 17:10).

"Tình bạn thân thiết là thế này. Tình cảm yêu thương của họ làm cho họ hai thân xác mà nên một tâm hồn, vì tình yêu biến đổi ta thành cái mà ta yêu. Và nếu những tâm hồn này làm thành một tâm hồn (với Cha), thì không gì có thể giấu được họ." Với những lời này, Chúa Cha tỏ lộ cho Catarina biết mầu nhiệm tình bằng hữu của Thiên Chúa đối với chúng ta. Và khi những lời này dùng để diễn tả cách loại suy tình bằng hữu nhân loại do Thiên Chúa ban, thì cũng diễn tả sự thông hiệp tham dự vào đời sống nội tại của Thiên Chúa. Nhưng như chính Catarina hiểu, không ai đạt được ân huệ quí báu này mà không phải trả giá: "Anh em sẽ biết chân lý và chân lý sẽ làm cho anh em được tự do" (Ga 8:31). Thứ thông hiệp này không những đòi chúng ta phải lớn lên không ngừng trong căn tính của mình trước mặt Thiên Chúa, mà còn phải chấp nhận bén nhạy trong sự tin cậy và cởi mở hỗ tương, sự cởi mở rọi sáng cả những yếu đuối lẫn những nghị lực của nhau.