NHỮNG KHÓ KHĂN KHI CẦU NGUYỆN

Một khi đã nhiệt tình dâng chính mình cho tình yêu Thiên Chúa, chúng ta sớm cảm thấy, như Catarina, những cảm giác tốt lành nhường chỗ cho sự lạnh nhạt và dửng dưng. Con đường cầu nguyện theo lối này dẫn chúng ta tới nơi mà chúng ta hoàn toàn không ngờ. Nhưng Thiên Chúa lại muốn mở rộng trái tim chúng ta để chúng ta hy vọng nơi lòng thương xót và quyền năng của Người ngay cả khi chúng ta chẳng cảm thấy gì ngoại trừ sự trống rỗng và chán nản. Catarina nhấn mạnh tới việc kiên trì cầu nguyện nhất là khi chúng ta bị cám dỗ bỏ cầu nguyện, nếu chúng ta muốn biết mối thâm tình thực sự với Thiên Chúa. Thông thường, chúng ta gắn bó với quà tặng hơn là với người tặng; vì thế, khi chúng ta không thể nghĩ đến một tư tưởng thánh thiện hay không cảm thấy một tình yêu nào, thì đó là lúc chính Thiên Chúa giúp chúng ta bỏ dần sự ích kỷ ẩn dưới lớp áo đạo đức. Như Catarina đã hiểu, sự khô khan và trống rỗng trong khi cầu nguyện, thay vì loại chúng ta ra khỏi sự hiện diện của Thiên Chúa, lại đưa chúng ta đến gần Người hơn, vì buộc chúng ta không được dựa vào tư tưởng và tình cảm của mình, mà dựa vào Thiên Chúa. Nếu chúng ta đáp trả bằng sự buồn sầu và nản chí hoặc bỏ cầu nguyện khi không được an ủi, chúng ta sẽ không bao giờ vượt lên trên mức tầm thường.

Catarina hiểu rằng, chính sự chán nản sẽ trở thành kẻ thù thực sự của chúng ta, lôi chúng ta ra khỏi lòng thương xót Chúa, chứ không phải sự yếu đuối và tội lỗi của chúng ta. Chúng ta cảm thấy như bị Thiên Chúa bỏ rơi khi phải chịu đựng sự trống vắng, chia trí, và cám dỗ; nản chí vì những chiến đấu, chúng ta thấy hết hứng thú cầu nguyện và cho là mất thời giờ. Tuy nhiên, vì bản tính chúng ta vốn đã là "hư không", nên việc bỏ cầu nguyện càng đưa chúng ta tới sự tàn lụi mà thôi. Duy Thiên Chúa mới có thể mở rộng tâm hồn chúng ta, đổ đầy quyền năng của Người vào đời sống và công việc của chúng ta, và chính khi chúng ta cảm thấy xa Người nhất, là lúc Người ở gần chúng ta nhất.

Đối với các bạn hữu đang phải chịu những thử thách như vậy trong cầu nguyện, Catarina đưa ra lời khuyên khôn ngoan mà chính chị đã học hỏi được. Việc không thể nghĩ đến một tư tưởng thánh thiện hay có một hành vi yêu mến tối thiểu, thay vì làm chúng ta nản chí, phải thúc đẩy chúng ta dâng hiến sự yếu đuối của mình cho Thiên Chúa và tiếp nhận lại từ tay Thiên Chúa như một người bạn tốt lành. Như vậy, thay vì cho rằng những khó khăn trong khi cầu nguyện là dấu chỉ Thiên Chúa vắng mặt, chúng ta dần dần thấy đường lối của Thiên Chúa quả thực đầy những nghịch lý, vì chúng ta thấy sự chết sản sinh sự sống, và nỗi buồn nhường chỗ cho niềm vui.
Trong một lá thư khác, Catarina nhấn mạnh tới một ý tưởng sai lầm cho rằng bản chất của kinh nguyện chân thực là những mặc khải hay những tình cảm thích thú. Nếu chú trọng đến "những kinh nghiệm thú vị" trong khi cầu nguyện, tức là chúng ta đã xây nhà trên cát, bởi vì những tình cảm an ủi hay những thị kiến có thể đến từ một nguồn khác không phải là Thiên Chúa. Tuy nhiên, đôi khi Thiên Chúa ban ơn yên ủi cốt để lôi kéo chúng ta đến với người cho hơn là với quà tặng. Và khi chúng ta cứ gắn bó với những an ủi trong cầu nguyện, Thiên Chúa sẽ nhẹ nhàng dẫn dắt chúng ta đi trên con đường trống rỗng và tăm tối của cám dỗ và khiêm hạ. Catarina khuyến khích chúng ta kiên nhẫn và khiêm nhường chờ đợi trong sự trống vắng hơn là bỏ cầu nguyện, để trong thời gian này, Thiên Chúa xoa bóp cho chúng ta bằng dầu thơm của đức tin và lòng tín thác. Nếu bám chặt lấy cầu nguyện như bà mẹ hiền ngay cả khi chúng ta cảm thấy bị cám dỗ hay lìa bỏ người, thì "những xung đột và bóng tối" dịu dàng của bà mẹ sẽ dần dần cho chúng ta thấy, trong nỗi ngặt nghèo của chúng ta, lòng thương xót của "đấng hằng hữu" không ngừng bao phủ chúng ta.

Với một người khác, Catarina viết rằng, những cám dỗ xảy ra trong khi cầu nguyện không đe dọa cũng chẳng làm cho chúng ta hốt hoảng. Thân xác chúng ta có thể nổi loạn chống lại tinh thần, và chúng ta dường như chẳng có nhân đức gì, nhưng lòng thương xót của Thiên Chúa cho phép những kinh nghiệm đau thương xảy ra cốt là để chúng ta tín thác và tùy thuộc vào một mình Người. Những cuộc chiến đấu này trở thành "những thương tích hết sức ngọt ngào" nhằm đẩy chúng ta vào trong vòng tay thương xót của Chúa. Thay vì bỏ cầu nguyện khi cảm thấy trống rỗng hoặc bị tấn công, chúng ta hãy biết cách rút lấy sự an ủi nơi lòng mong mỏi của Thiên Chúa muốn gắn bó với chúng ta, và tin tưởng vào sự quan phòng của Người trong chính những chiến đấu lôi kéo chúng ta đến với lòng thương xót của Người.

Catarina cũng nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc để cho Thiên Chúa dẫn dắt chúng ta trong kinh nguyện thay vì chúng ta bám vào đường lối hay phương pháp của mình. Đã từng được Thiên Chúa viếng thăm một cách nào đó vào một lúc đặc biệt nào đó, có lẽ chúng ta chỉ tìm kiếm Thiên Chúa qua con đường ấy mà thôi: "Trong sự điên rồ của mình, linh hồn tìm kiếm ân huệ của Cha chỉ bằng đường lối đó, như thể áp đặt những qui luật cho Chúa Thánh Thần vậy." Nhưng Thiên Chúa ban tặng sự hiện diện của Người bằng muôn vàn cách thức, và muốn chúng ta đón nhận Người theo cách Người chọn chứ không phải cách chúng ta chọn. Có khi Thiên Chúa ban cho chúng ta một niềm vui nội tâm sâu xa; khi khác, Người để chúng ta buồn phiền vì tội lỗi; khi khác nữa, một sự thinh lặng bên trong tâm hồn. Tuy nhiên, Thiên Chúa hoạt động trong chúng ta, ban cho chúng ta điều chúng ta cần nhất, ngay cả khi chúng ta không cảm thấy gì. Như vậy là Thiên Chúa mong muốn chúng ta đừng gắn bó với những tình cảm hay một phương pháp cầu nguyện đặc biệt nào, nhưng với chính Người, nhờ đó chúng ta tin tưởng vào tình yêu Người dành cho chúng ta ngay cả khi chúng ta không cảm thấy tình yêu đó.

PHÂN ĐỊNH KINH NGUYỆN CHÂN THỰC

Thỉnh thoảng, trong khi cầu nguyện, Thiên Chúa ban cho chúng ta sự an ủi và những mặc khải bên trong. Nhưng làm sao chúng ta biết được đó là những mặc khải từ Thiên Chúa? Để phân định cuộc viếng thăm của Thiên Chúa, Catarina nhấn mạnh rằng, ân huệ của Thiên Chúa không nhất thiết có hiệu quả tức khắc trong những tình cảm tốt lành, nhưng đem lại hiệu quả lâu dài nơi sự tăng trưởng lòng yêu mến và thương cảm. Niềm vui và lòng khát khao nhân đức sẽ đi kèm theo cuộc viếng thăm của Thiên Chúa, còn "cái từ ma quỷ mà đến chỉ đem lại niềm vui mà thôi;" nhìn kỹ sẽ thấy "không đạo đức hơn trước," vì niềm vui của chúng ta chỉ đến từ lòng yêu sự an ủi của chúng ta. Khi bị lừa dối trong kinh nguyện, chúng ta bám vào những tình cảm và những thị kiến tốt lành mà không có nhân đức gì cả; thay vì đem lại sự khiêm tốn và đức ái, cảm nghiệm của chúng ta trong cầu nguyện chỉ nuôi dưỡng tính quy ngã. Nhưng một khi yêu mến Thiên Chúa thay vì yêu mến sự thoả mãn chính mình, chúng ta biết yêu quà tặng vì người tặng. Khi ơn an ủi qua đi và lại ở trong sự trống vắng và tăm tối, thì thay vì chống đối, chúng ta khiêm tốn phục tùng Thiên Chúa, là đấng chúng ta tín thác vào tình yêu của Người kể cả khi chúng ta không cảm thấy tình yêu ấy.

Catarina nhận ra rằng những tình cảm tốt lành phát xuất từ lòng yêu ơn an ủi của chúng ta chỉ sản sinh ra niềm vui tạm bợ và "nỗi đau và lương tâm cắn rứt lâu dài, mà không hềù khát khao nhân đức gì cả." Còn niềm vui phát xuất từ Thiên Chúa thì thánh hóa trái tim chúng ta bằng sự khiêm tốn và làm cho trái tim cháy rực lên trong lò lửa đức ái và nhiệt tình của Thiên Chúa. Những tình cảm và thị kiến tốt đẹp chỉ là ảo tưởng làm gia tăng tính ích kỷ của chúng ta, trong khi ngược lại, chúng ta có thể chỉ cảm thấy đêm tối và trống vắng, nhưng lớn lên một cách vững chắc trong tình yêu khiêm hạ và nhiệt thành. Nhờ đó, Catarina phân biệt được đâu là kinh nguyện đích thực, không phải nhờ những tư tưởng và tình cảm trong lúc cầu nguyện, nhưng nhờ hoa trái tồn tại trong đời sống chúng ta sau khi cầu nguyện.