BA CẤP BẬC TÌNH YÊU

Ơn gọi trở nên tình yêu ở trong Hội thánh đã tô điểm cho cách thức Catarina diễn tả việc chúng ta lớn lên trong sự gần gũi với Thiên Chúa. Chị phác họa thân mình Chúa Giêsu chịu đóng đinh như một cây cầu nối đất với trời, cây cầu có ba bậc, không chỉ như những tình trạng nội tâm đưa chúng ta lên tới Chúa, mà còn như những cấp bậc của tình yêu hiệp nhất chúng ta với tha nhân một cách bền chặt. Ở những giai đọan đầu của việc cầu nguyện, chúng ta vẫn còn sống trong sự sợ hãi nô lệ, yêu mến Thiên Chúa và tha nhân một cách ích kỷ; giống như người phụ nữ tội lỗi, thọat tiên chúng ta chỉ bám vào bậc thứ nhất, là chân Chúa Giêsu. Tuy nhiên, lên bậc thứ hai, chúng ta tiến vào cạnh sườn Chúa và học biết yêu mến Thiên Chúa và tha nhân một cách vô vị lợi, như những người bạn. Ở bậc cuối cùng, chúng ta cảm nghiệm được cái hôn thân mật của Thiên Chúa và hiệp nhất không những với Người mà còn với toàn thể thụ tạo mà vì họ, Chúa Giêsu đã hiến dâng mạng sống.

Bản tính nồng nhiệt của Catarina còn khiến chị phác họa ra ba loại nước mắt khác nhau tương ứng với từng cấp bậc trong tình yêu. Trước khi trở về cùng Thiên Chúa, "nước mắt cay đắng" chảy ra khi những kinh nghiệm về thế gian và tội lỗi đánh bại chúng ta. Những giọt "nước mắt bất hạnh" và "nước mắt đau khổ" này phát sinh từ sự buồn phiền khi chúng ta thấy mình bị phản bội bởi chính những người và những niềm vui mà chúng ta đã tin tưởng. Như vậy, những giai đoạn đầu tiên của việc cầu nguyện đưa chúng ta tới những giọt nước mắt buồn sầu và hối hận có sức chữa lành, và đôi khi đưa tới tâm tình biết ơn sâu xa đối với lòng thương xót của Chúa trên chúng ta. Tuy nhiên, vì "ơn an ủi êm đềm" và vì niềm vui trong Thiên Chúa, nên tình yêu của chúng ta "dịu dàng" chứ không mạnh mẽ. Nhưng, trong những cấp bậc sau của việc cầu nguyện, chúng ta nhỏ những giọt nước mắt chảy từ ý muốn được nên một với Chúa cách trọn hảo; khi không còn ước mong điều gì ngoại trừ điều Thiên Chúa muốn, chúng ta thấy mình được mặc lấy đức ái, một đức ái than khóc khi Thiên Chúa bị xúc phạm và "tha nhân bị tổn thương".

Cầu nguyện theo lối này sinh ra một tình yêu lôi kéo chúng ta vào trong trái tim Thiên Chúa, ở đó chúng ta biết cách lao động và cầu nguyện để thế giới biết thưa "vâng" trước lòng thương xót của Thiên Chúa. Chúa Cha đã xin Catarina kết hiệp với lời chuyển cầu của Chúa Giêsu chính vì sự thân thiết với Người đem lại cho chúng ta "hương thơm" của một trái tim đang bừng cháy nhiệt tình: "Qua lời cầu nguyện hòa lẫn nước mắt và tâm tình khiêm nhượng bền bỉ của con, Cha muốn tỏ lòng thương xót thế giới."

Catarina hiểu rằng nước mắt của chúng ta mong muốn chữa lành thế giới sẽ không chấm dứt ở trên trời, vì khi chúng ta bước vào thiên đàng, nước mắt chúng ta sẽ trở thành "nước mắt của ngọn lửa." Sự hiệp thông nơi các thánh biến thành một lời đồng thanh liên kết với sức mạnh vô biên trong lời chuyển cầu của Chúa Giêsu: "Các thánh từ than khóc mà đến niềm vui. Các ngài nhận được sự sống đời đời cùng với hoa trái do nước mắt và đức ái cháy bừng của các ngài: trước mặt Cha, các ngài kêu cầu và hiến dâng nước mắt của ngọn lửa vì các con."

Như vậy, ngay cả bây giờ, chúng ta đã có thể có nước mắt của ngọn lửa; nếu chúng ta không thể kêu cầu, nếu chúng ta ước ao nhỏ những giọt lệ thể lý để chữa lành thế giới mà không thể được, thì còn có một cách khác: "Cũng như Thánh Thần trợ giúp chúng ta khi chúng ta yếu đuối; vì chúng ta không biết phải cầu nguyện thế nào, nhưng chính Thánh Thần chuyển cầu cho chúng ta bằng những tiếng than thở khôn tả" (Rm 8:26). Catarina mường tượng chúng ta than khóc "với lửa" khi chúng ta không thể cầu nguyện, cũng như Thánh Thần nhỏ những giọt lệ của lửa thay vì nước để cứu độ thế giới. "Đó là cách Chúa Thánh Thần khóc than. Vì linh hồn không thể khóc với nước mắt, nên Catarina dâng hiến lòng khát khao khóc than vì lòng yêu mến Cha." Như thế, chính Chúa Thánh Thần "khóc than" trong chúng ta khi chúng ta dâng cho Thiên Chúa "hương thơm của khát vọng thánh thiện và lời cầu khiêm nhường bền bỉ."

HIỆP NHẤT HUYỀN NHIỆM

Cha Raymond cho thấy rằng, theo chỉ thị của Chúa, Catarina đã cống hiến đời mình cho sứ vụ, mà "không mảy may giảm bớt cuộc sống cầu nguyện tha thiết và liên tục." Càng mong muốn dấn thân phục vụ tha nhân, niềm khát khao này càng trở thành ngọn lửa nội tâm thúc đẩy chị cầu nguyện. Đến lượt kinh nguyện đẩy chị vào lòng thế giới, nơi đó, nhu cầu của tha nhân trở thành nhu cầu của chị. Nhờ vậy, chị xác tín rằng Thiên Chúa mời gọi mỗi người chúng ta tiến vào sự kết hiệp huyền nhiệm với Người, dù rằng chúng ta hèn yếu và bất toàn, miễn là chúng ta qui phục tình yêu này: "Chúa đã lôi kéo con đến với Chúa bằng một tình yêu lạ lùng, và Chúa lôi kéo tất cả chúng con đến với Chúa không phải vì Chúa bắt buộc phải làm như thế, nhưng Chúa hoàn toàn tự do - miễn là chúng con tự nguyện để chính mình được lôi kéo đến cùng Chúa."

Trong các bài viết, Catarina ít chú ý mô tả những trạng thái bên trong của việc cầu nguyện và kết hiệp huyền nhiệm, nhưng chị chú trọng đến sự thiện hảo của Thiên Chúa và lời Chúa mời gọi chúng ta gắn bó với Người, sự gắn bó tuôn trào trong nhiệt tình tông đồ. Thế nhưng, khi chị nói đến kết hiệp huyền nhiệm, các bản văn của thánh Gioan thường cung cấp cho chị những hình ảnh để diễn đạt thành lời những giø mà chị biết rằng lời nói không thể chuyển tải được: "Miệng lưỡi nào có thể diễn tả được sự kỳ diệu của giai đọan hiệp nhất cuối cùng này? sự hiệp nhất trọn vẹn - bạn không thể diễn tả được nó bằng miệng lưỡi được, vì lời lẽ thì hữu hạn!" Quan điểm của thánh Gioan trong 14:21-23 đã cung cấp cho Catarina biểu tượng của một tình yêu thâm sâu ở trung tâm sự kết hiệp huyền nhiệm, một tình yêu chữa trị tính ích kỷ của chúng ta, và bao bọc chúng ta trong ý muốn của Thiên Chúa: "Nếu các con yêu mến Cha và giữ lời Cha, Cha sẽ tỏ chính Cha cho các con, các con sẽ nên một với Cha và Cha nên một với các con."

Catarina so sánh tiến trình thanh tẩy dẫn đến kết hiệp huyền nhiệm như một hòn than ném vào trong lò lửa cháy bừng. Trong ngọn lửa của tình yêu Thiên Chúa, chúng ta giống như hòn than đang cháy, "không giữ lại gì, không giữ lại một chút nào" ý riêng của chúng ta ở ngoài Thiên Chúa, vì chúng ta đã "bén" lửa tình yêu Thiên Chúa. Chúng ta càng ở "trong Thiên Chúa", tình yêu của Chúa Thánh Thần càng chữa trị chúng ta khỏi tính vị kỷ, nhờ đó, với thời gian, con đường lúc đầu đối với chúng ta có vẻ khó khăn sẽ trở nên ngọt ngào và hấp dẫn hơn. "Trong ngọn lửa, bạn hòa tan ý muốn của bạn với ý muốn của Người và ý muốn của Người với ý muốn của bạn." Thay vì đem lại cho chúng ta những kinh nghiệm an ủi, sự kết hiệp huyền nhiệm bao bọc chúng ta trong ánh rực rỡ của ý muốn Thiên Chúa và trong "ánh sáng, trong ngọn lửa, trong sự hiệp nhất," liên kết chúng ta bằng một tình yêu mạnh mẽ đến nỗi không gì có thể tách lìa chúng ta ra khỏi Thiên Chúa.

Đang khi chúng ta vẫn còn bất toàn trong tình yêu, Thiên Chúa chơi "trò chơi của người yêu" với chúng ta, lúc thì hiện diện, lúc thì giấu mặt, dạy chúng ta gắn bó với người cho hơn là với quà tặng. Nhưng thực tại kết hiệp huyền nhiệm làm cho trò chơi này không còn cần thiết, vì tình yêu hướng chúng ta đến sự hiện diện của Thiên Chúa mỗi khi chúng ta muốn: "Mọi nơi và mọi lúc đối với họ đều là nơi và thời gian cầu nguyện." Nhờ đó chính Catarina cảm nghiệm được chân lý trong Ga 15:15: "Ai yêu mến Thầy thì ở với Thầy, và Thầy sẽ ở với người ấy, và Thầy sẽ tỏ mình cho người ấy và chúng ta sẽ đặt chỗ cư ngụ nơi người ấy." Thiên Chúa trở thành ngôi nhà mà chúng ta không bao giờ phải rời bỏ; như cá trong nước, nước trở thành chính sự sống của cá, chúng ta cũng bắt đầu sống trong Thiên Chúa như "cá trong đại dương và đại dương trong cá," sự ích kỷ của chúng ta "chết chìm" trong tình yêu, thứ tình yêu bao bọc lấy chúng ta như một "đại dương an bình." Và vì "những bí mật chỉ được chia sẻ với người bạn đã thân thiết như một," thì sự kết hiệp huyền nhiệm này đem lại cho chúng ta một tình yêu vượt quá tình yêu của người tôi tớ để tiến tới tình yêu của một người bạn yêu quý mà Thiên Chúa không còn giữ điều gì bí mật.

Biểu tượng sự kết hiệp huyền nhiệm sâu xa nhất của Catarina là hình ảnh đứa bé nghỉ ngơi trong cánh tay người cha người mẹ, đầy sự bình an với cái hôn của cha mẹ. Nhắc lại các cấp bậc của tình yêu, trước hết là ở dưới chân Chúa, kế đến ở bên cạnh sườn Chúa, cuối cùng ở nơi miệng Người, chị mường tượng ra sự hiệp nhất âu yếm làm cho chúng ta trở nên "những đứa con nhỏ rất đáng yêu" của Thiên Chúa, sung sướng đón nhận cái hôn hân hoan và an bình của Người. Ở đây, chúng ta sống nhờ sữa là tình yêu Thiên Chúa như đứa con nhỏ nghỉ ngơi yên hàn trên ngực mẹ, bám lấy ngực mẹ và bú sữa từ ngực mẹ. Đó là cảnh tượng linh hồn đã đạt tới cấp bậc cuối cùng, nghỉ ngơi trên ngực Chúa Kitô chịu đóng đinh. Chúa nói với Catarina rằng, sự gần gũi này vượt quá tất cả những gì trái tim con người có thể ước mong: "Nếu có ai dám hỏi Cha rằng linh hồn này là gì, Cha sẽ trả lời: đó là một Cha khác, do sự hiệp nhất trong tình yêu mà thành." Ngay cả ý riêng của linh hồn cũng sẽ không còn ngăn cách chúng ta, vì linh hồn đã trở nên một với Cha."

Vì sự kết hiệp huyền nhiệm "làm ta say sưa" với Máu thánh Chúa Giêsu, và thiêu đốt chúng ta bằng tình yêu của Người, nên chúng ta cảm nghiệm được mối dây thân thiết không những với Thiên Chúa, mà còn với con cái Thiên Chúa, tức là các anh chị em của chúng ta. Catarina cho rằng không thể có một sự kết hiệp huyền nhiệm tách rời khỏi niềm say mê ơn cứu độ thế giới, cũng không thể quan niệm một sự thân mật với Thiên Chúa mà lại không thúc đẩy chúng ta đổ tràn trên tha nhân tình yêu nhưng không mà chúng ta không thể trả lại cho Thiên Chúa. Khi tiến tới bậc thứ ba, tức là tới miệng Thiên Chúa, là chỗ thân mật hoàn hảo, miệng lưỡi chúng ta bắt đầu ca tụng và ngợi khen Thiên Chúa; "lưỡi" của kinh nguyện không ngừng nói bằng ngôn ngữ bên trong của lời chuyển cầu cho tha nhân, và bằng ngôn ngữ bên ngoài của lời ca tụng Ngôi Lời. Như vậy, việc chúng ta nghỉ ngơi với Thiên Chúa trong kinh nguyện huyền nhiệm đẩy chúng ta tới chính trung tâm của Hội thánh, nơi đó chúng ta trao ban chính mình qua lời ca tụng và chuyển cầu.